Η ζωή των ανθρώπων γύρω από τους υδρόμυλους

Οι υδρόμυλοι αποτελούσαν σημείο συνάθροισης των κατοίκων των γύρω περιοχών, ενώ συχνά έμεναν περαστικοί και τελούνταν γλέντια.

Συζήτηση

• Ποιος πιστεύεις ότι είναι ο λόγος συνάθροισης των ανθρώπων στον υδρόμυλο που βλέπεις στην παραπάνω φωτογραφία;
• Τι κουβαλάνε οι γυναίκες στα χέρια και στους ώμους τους;

Οι μυλωνάδες, αυτοί δηλαδή που δούλευαν τον μύλο, πληρώνονταν σε είδος και όχι σε χρήμα.

• Μπορείς να φανταστείς σε τι είδος μπορεί να πληρώνονταν;
• Πότε πιστεύεις ότι είχε την περισσότερη πελατεία ένας υδρόμυλος και γιατί;

Ο υδρόμυλος Γιάννη Κούβαρη

Ο υδρόμυλος του Γιάννη Κούβαρη βρίσκεται στη δημοτική ενότητα Ευδήλου Ικαρίας, πλησίον του οικισμού του Καραβοστάμου, και συγκεκριμένα στον “Άρη Ποταμό” (στην Ικαρία “Ποταμό” ονομάζουν τα μεγάλα ρέματα ή τους χειμάρρους). Ανήκει στην ομάδα των τριών συνεχόμενων υδρόμυλων που τροφοδοτούνταν από το ρέμα του Άρη (ένας εκ των οποίων – ο πάνω μύλος – έχει πλέον καταστραφεί ολοσχερώς). Χρονολογείται στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο Γιάννης Κούβαρης, γνωστός στην τοπική κοινωνία και με το προσωνύμιο “Πετσένιος”, ο οποίος ήταν μάλιστα φημισμένος τεχνίτης της περιοχής και κατασκεύασε ο ίδιος τον μύλο του. Κατόπιν, πέρασε στους γιούς του Αντώνη, Βασίλη και Ραφαήλ Κούβαρη, και πλέον ανήκει στους απογόνους τους. Η λειτουργία του νερόμυλου ήταν συνεχής. Σύμφωνα με μαρτυρίες, τμήμα του κτίσματος χρησίμευε και ως υποτυπώδες “χάνι”- χώρος δηλαδή προσωρινής διαμονής των ταξιδιωτών.

Ο υδρόμυλος, σταμάτησε οριστικά να λειτουργεί το 1956. Το 2006, η οικογένεια Κούβαρη, παραχώρησε τη χρήση του, για 10 έτη, στον πρώην Δήμο Ευδήλου Ικαρίας, ο οποίος προχώρησε σε εργασίες αποκατάστασης του κτιρίου και στην ανακατασκευή του αλεστικού του μηχανισμού. Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2009, και μάλιστα, για ένα διάστημα, ο νερόμυλος επαναλειτούργησε πιλοτικά. Πλέον, ο υδρόμυλος είναι επισκέψιμος και πραγματοποιούνται διάφορες εκδηλώσεις και εκπαιδευτικές επισκέψεις σχολείων.

Ο υδρόμυλος “Σπανέδων”

Ο υδρόμυλος του Γιάννη Σπανού, αλλιώς “Σπανέδων”, βρίσκεται στη δημοτική ενότητα Ραχών Ικαρίας, μεταξύ των οικισμών Καστανιών και Χριστού, και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή “Μελέδες”. Ανήκει στην ομάδα των δέκα συνεχόμενων υδρόμυλων που εντοπίζονται στο ρέμα του Χάρακα (δες στην παρακάτω εικόνα ένα τμήμα του ρέματος).

Πρόκειται για αξιόλογο δείγμα ικαριώτικης υδρομυλικής εγκατάστασης, που εντάσσεται αρμονικά στο περιβάλλον. Χρονολογείται μεταξύ των δεκαετιών του 1880-1890. Σήμερα, διατηρείται σε καλή κατάσταση το κτίσμα του υδρόμυλου, καθώς και οι βοηθητικές του εγκαταστάσεις – έργα υποδομής, όπως η γιστέρνα, ο νεραύλακας και ο υδατόπυργος. Στον υπαίθριο χώρο, σε επαφή σχεδόν με το κυρίως κτίσμα του υδρόμυλου, σώζεται διώροφο κτίσμα χωρίς σκεπή, που προοριζόταν πιθανώς για καφενείο, το οποίο ωστόσο, σύμφωνα με μαρτυρίες, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Ο Φίλιππος Καρίμαλης ήταν ο τελευταίος ενοικιαστής, που δούλευε τον μύλο πριν σταματήσει οριστικά τη λειτουργία του το 1964. 

Πλέον, ο υδρόμυλος ανήκει στον Πολιτιστικό Σύλλογο Χριστού Ραχών, που το 2010 προχώρησε στην αποκατάσταση του κτίσματος, καθώς και στη μερική ανακατασκευή του μηχανισμού του με σκοπό την επαναλειτουργία του μύλου για εκπαιδευτικούς λόγους.

Στη δραστηριότητα της επόμενης παρουσίασης θα έχεις την ευκαιρία να περιηγηθείς εικονικά στον υδρόμυλο αυτόν και μετά να φτιάξεις τη δική σου ψηφιακή περιήγηση για αυτόν!