Υδρόμυλοι, φυσικό τοπίο, και άνθρωποι

Υδρόμυλοι στο φυσικό τοπίο

Η Ικαρία είναι ένα νησί του Αιγαίου με έντονη μορφολογία εδάφους, δηλαδή ένα νησί ορεινό. Διαθέτει την οροσειρά του Αθέρα (Πράμνος), με την ψηλότερη κορυφή να αγγίζει τα 1.041 μέτρα. Συνεπώς είναι ένα νησί με βαθιές χαράδρες οι οποίες σχηματίζουν ποτάμια, απότομους βράχους και καταπράσινες πλαγιές. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι οι κάτοικοι της Ικαρίας επέλεξαν να κατασκευάσουν Υδρόμυλους από τα τέλη του 18ου αιώνα και πιθανόν και  νωρίτερα από τον 16o αιώνα, για να εκμεταλλευτούν το φυσικό τοπίο.

Σε μερικές περιπτώσεις βρίσκουμε και μικρές ομάδες συνεχόμενων υδρόμυλων, ο ένας πίσω από τον άλλον κατά μήκος ενός ποταμιού, σχηματίζοντας τα λεγόμενα μυλοτόπια.

Οι υδρόμυλοι της Ικαρίας διακρίνονται για την υπέροχη εναρμόνισή τους με το καταπράσινο τοπίο της. Αποτελούν λιτές, απλές κατασκευές, χωρίς διακοσμητικά στοιχεία. Για την κατασκευή τους χρησιμοποιήθηκε η πέτρα του τόπου, με μία παραδοσιακή μέθοδο κατασκευής που ονομάζεται χαρακτηριστικά μέθοδος χυτού.

Οι υδρόμυλοι γίνονται ένα με το φυσικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα πολλές φορές να μη ξεχωρίζουν από το τοπίο, και να είναι δύσκολο να τους εντοπίσεις. Πάντα όμως, βρίσκονται δίπλα σε πηγή νερού.

Δραστηριότητα

Μπορείς να εντοπίσεις τους υδρόμυλους; Στις παρακάτω εικόνες, πάτησε επάνω στο σημείο που πιστεύεις ότι εντόπισες τον υδρόμυλο ή τμήμα του:

Άνθρωποι και υδρόμυλοι

Συζήτηση

• Γιατί πιστεύεις ότι οι άνθρωποι έφτιαξαν τους υδρόμυλους;

Στις παρακάτω φωτογραφίες εμφανίζονται ορισμένες από τις καθημερινές εργασίες με τις οποίες ασχολούνταν οι κάτοικοι παλαιότερα, προκειμένου να εξασφαλίσουν το αλεύρι, βασικό κομμάτι της διατροφής τους.

Πηγή φωτογραφίας (αριστερά) άλεσμα με χειρόμυλο |  «Παραδοσιακές Καλλιέργειες», φωτογραφικό αρχείο Μουσείου Μπενάκη, 1978
Πηγή φωτογραφίας (δεξιά): αλώνισμα με άλογο | «Εργαλεία της Παράδοσης» Συλλογή Παύλου Κοντέλλη | Εκδόσεις ΚΑΠΟΝ 

• Ποιες φαντάζεσαι ότι ήταν οι υπόλοιπες αγροτικές εργασίες των κατοίκων;

Συζήτησε με φίλους /ες ή συμμαθητές /τριες για το ποια μπορεί να ήταν η χρήση των ζώων και για ποιες εργασίες. Επίσης, σκέψου πόσο περισσότερο μπορεί να χρησιμοποιούσαν τα χέρια τους σε σχέση με τα μετέπειτα χρόνια και την εμφάνιση των βιομηχανικών εργαλείων.